हिंदू कॅलेंडर 2026

हिंदू कॅलेंडर, ज्याला पंचांग असेही म्हणतात, ही जगातील सर्वात जुन्या वेळ गणना पद्धतींपैकी एक आहे. ग्रेगोरियन कॅलेंडर फक्त सूर्याच्या गतीवर आधारित असते, तर हिंदू कॅलेंडर चंद्र-सौर (लूनीसोलर) आहे - म्हणजे ते चंद्राच्या कला आणि सूर्याच्या स्थितीनुसार दिवस, महिने आणि सण अचूकपणे ठरवते.

प्रत्येक चंद्र महिन्यात दोन पक्ष असतात - वाढता शुक्ल पक्ष आणि कमी होणारा कृष्ण पक्ष. महिन्याचे नाव त्या नक्षत्रावरून ठेवले जाते ज्यामध्ये त्या महिन्याची पौर्णिमा येते.

हिंदू वर्ष चैत्र महिन्यापासून सुरू होते, जो वसंत ऋतूचा महिना आहे. प्रत्येक महिन्याचे स्वतःचे सण, विधी आणि विशेष महत्त्व आहे. हे कॅलेंडर एकादशी, पौर्णिमा, अमावस्या आणि शुभ मुहूर्त यांसारख्या महत्त्वाच्या तिथी देखील दर्शवते.

हिंदू कॅलेंडरची गणना चंद्राच्या स्थितीवर आणि सूर्याच्या गतीवर आधारित आहे. तिथी चंद्राच्या कलेने निर्धारित होते, तर महिने सौर गतीशी संबंधित असतात.

कॅलेंडरमध्ये विक्रम संवत, शक संवत आणि आठवड्याचे दिवस (वार) देखील समाविष्ट आहेत. प्रत्येक दिवसासाठी तिथी, नक्षत्र, योग आणि करण यांची माहिती मिळते.

ही पद्धत सणांना ऋतूंशी संरेखित ठेवते - उदाहरणार्थ दिवाळी कार्तिक अमावस्येला आणि होळी फाल्गुन पौर्णिमेला येते.

हिंदू कॅलेंडरचे १२ महिने आहेत - चैत्र, वैशाख, ज्येष्ठ, आषाढ, श्रावण, भाद्रपद, आश्विन, कार्तिक, मार्गशीर्ष, पौष, माघ आणि फाल्गुन.

प्रत्येक महिन्याचे प्रमुख सण: चैत्रमध्ये नवरात्री आणि राम नवमी, वैशाखमध्ये अक्षय तृतीया, श्रावणमध्ये श्रावण सोमवार आणि रक्षाबंधन, भाद्रपदमध्ये जन्माष्टमी आणि गणेश चतुर्थी, आश्विनमध्ये दुर्गा पूजा आणि दशहरा, कार्तिकमध्ये दिवाळी, माघमध्ये वसंत पंचमी, फाल्गुनमध्ये महाशिवरात्री आणि होळी.

वरील कॅलेंडरच्या मदतीने तुम्ही कोणत्याही महिन्याची तिथी, सण आणि मुहूर्त यांची संपूर्ण माहिती पाहू शकता.